Jaką tajemnicę kryjesz w sobie, szklana butelko? 0

Pierwszy rzut oka na półki w sklepie winiarskim albo w winnicy i już po kształcie butelki możemy wstępnie ocenić, czego się spodziewać po zawartości. Czy zastanowiło Was kiedyś od kiedy wino jest dostępne w butelce, jaka jest historia jej kształtów i czy jej dni są policzone w świecie pełnym plastiku, gdzie tylko przemysł szeroko pojętej rozrywki w płynie wydaje się iść pod prąd?

 

Fot. A. Siergiej; Piwnice Sandeman, Porto, Portugalia.

 

Zanim doszło do upowszechnienia szklanej butelki jako opakowania idealnego dla wina, początkowo trunek ten był na krótko przechowywany i transportowany w skórzanych bukłakach (w zależności od stopnia wygarbowania znacząco wpływały one na smak napoju!). Kolejno zastosowanie znalazły amfory (było to już 2 tysiące lat p.n.e.), ale ich wadą była duża waga i Europa w końcu postawiła na lżejszą i łatwiejszą w produkcji alternatywę - beczkę. Odporna na uszkodzenia w transporcie beczka nie pozostawała obojętna dla smaku wina, co opisał Pliniusz Starszy pod koniec I wieku n.e., ale nie odbiło się to szerszym echem w czasach, kiedy dodatki smakowe (n.p. zioła dodawane intencjonalnie, ale także środki konserwacji, takie jak żywice, smoły czy siarka) były w powszechnym użyciu. Koncepcja współczesnej butelki datowana jest na XVII wiek, kiedy to angielski dyplomata Kenelm Digby udoskonalił recepturę szkła i zaprojektował piece węglowe pozwalające na wypalanie w znacznie wyższej temperaturze, co z kolei pozytywnie wpłynęło na trwałość naczynia.

 

Fot. A. Siergiej; Kolekcja antycznych butelek wina, piwnice Sandeman, Porto, Portugalia.

 

Butelki początkowo przypominały swoim kształtem powszechne w okresie hellenistycznym i średniowieczu ceramiczne dzbany z okrągłym brzuścem i długą szyjką. Cebulasty i pękaty wzór musiał siłą rzeczy ulec metamorfozie ze względów praktycznych – w końcu handel winem kwitł od tysiącleci i kwestie transportowe wzięły górę. Zapewne nie bez znaczenia pozostawał także aspekt wygody w leżakowaniu, gdyż zauważono ciekawy wpływ dłuższego przechowywania w obojętnym opakowaniu zamkniętym tylko korkiem. Ewolucję butelki porto można zobaczyć na przykładzie kolekcji antycznych butelek z okresu 1650 - 1909 zgromadzonej przez piwnice Sandemana w Porto.

 

Ewolucja butelki: 1. - Butelka cebula (fot. A. Siergiej); 2. - Butelka szeroki cylinder z ang. mallet (fot. A. Siergiej); 3. - Butelka cylindryczna wąska (fot. A. Siergiej); 4. - Współczesna butelka porto Sandeman 20 Year Old Tawny Port 75cl (materiały producenta dostępne w internecie).

 

Powtarzalność formy i pojemności szklanej butelki to osiągnięcie połowy XIX wieku na skutek automatyzacji. W różnych winiarskich regionach wykształciły się „wzorce”, które podpowiadają nam dziś, co możemy znaleźć w środku. Obecnie najbardziej popularne są:

  • „butelka bordoska” o wąskim cylindrycznym kształcie i wysoko osadzonych ramionach. Została tak zaprojektowana, by wytrącający się w dojrzałych czerwonych winach osad zatrzymywał się u nasady szyjki. Popularna w Bordeaux, ale także powszechna w całym winiarskim świecie i występująca w całej palecie barw brązu, zieleni i oczywiście bezbarwna.
  • „butelka burgundzka” – bardziej przysadzista u dołu, z łagodnie zwężającą się szyjką, a wgłębienie u denku jest w niej zwykle głębsze niż w bordoskiej. Niektórzy tłumaczą, że usprawnia to dekantację (osad ma się zbierać wokół wypukłości w środku), ale niestety wygląda to jedynie na legendę, gdyż wgłębienie jest pozostałością dawnych metod produkcji – dmuchania i ręcznego formowania w celu osiągnięcia większej stabilności.
  • „butelka szampańska” – zapewne wszyscy ją kojarzą! Używają jej producenci win musujących i jest ona wykonana z grubego szkła, wytrzymującego ciśnienie do 10 atmosfer (czyli większe niż w oponie ciężarówki).
  • „butelka alzacka” lub „reńska” – bardzo smukła, nazywana często „fletem” i charakterystyczna dla aromatycznych win białych z Alzacji i Nadrenii. Jej strzelisty kształt ma być podyktowany łatwością schłodzenia trunku.

 

Rodzaje butelek (fot. A. Siergiej): 1. – Butelka bordoska; 2. – Butelka burgundzka; 3. – Butelka szampańska; 4. – Butelka reńska.

 

Oczywiście wymienione typy nie wyczerpują asortymentu dostępnego na rynku, ani też nie limitują wyobraźni agencji kreatywnych, gdyż nie jest tajemnicą, że dziś opakowanie jest częścią wizerunku marki i może być jej cechą charakterystyczną – nawet zastrzeżoną, co powoli zauważa raczej konserwatywna branża winiarska. Chyba nie będzie przesadą stwierdzenie, że prym wiodą tu Włosi, a za przykład niech posłuży fantazja opakowań prosecco.

 

Inne i kreatywne butelki: 1.– „Dekonstrukcja” butelki wina projektu nowojorskiego artysty Karima Rashida (źródło: internet); 2. – Koncepcja opakowania wina zaprojektowana przez Constantina Bolimonda (źródło: internet); 3. – Produkty winnicy L''Astemia Pentita prezentowane podczas Vinitaly 2016 (fot. A.Siergiej); 4. – Dopracowana butelka Freixenet Prosecco DOC 75cl, mająca podkreślić jakość wina produkowanego z odmiany Glera w regionie Veneto (materiały producenta dostępne w internecie); 5. – Wino Garnatxa Blanca z winnicy Foranell (położonej na nadmorskich zboczach koło Barcelony) prezentowane podczas Fenavin 2017 (fot. A. Siergiej).

 

EWG w latach 70. XX wieku wymogła na wszystkich producentach stosowanie jednej podstawowej pojemności 0,75 litra. Zatem trzeba zapytać (dość żartobliwie) czy butelka wina to ilość dostosowana do potrzeb i możliwości, także w warunkach piknikowych? Pytanie to może należeć do tych z kategorii filozoficznych i dotykać nie tylko liczby zaproszonych gości (gdyż jak zapobiec utracie aromatów, jeśli wino zostanie?), ale także tak istotnych kwestii, jak otwieranie zakorkowanej butelki bez korkociągu. Tym trudnościom wyszli naprzeciw z nienaganną estetyką pomysłodawcy "kolumny wina", czyli Matt Zimmer, Jodi Wynn i Doug Allan z firmy Stack Wine. Pełne czerwonego lub białego wina plastikowe czarki w kształcie czasy kieliszka ułożone są jedne na drugich i zapakowane w folię termokurczliwą projektu Commune Advertising. Pomysł został nawet opatentowany w Stanach Zjednoczonych.

Stack wine (źródło: beachpackagingdesign.com, drinkstack.com i https://www.pastemagazine.com/articles/2013/03/50-of-the-best-wine-bottle-designs.html).

 

W przemyśle opakowaniowym drzemie wielki potencjał, ale wydaje się, że szklana butelka jeszcze długo nie będzie miała prawdziwej konkurencji - nie tylko ze względu na fakt, że opakowanie plastikowe może być zastosowane tylko w przypadku win przeznaczonych do szybkiej konsumpcji, ale przede wszystkim przez swoje piękno i elegancję.

Komentarze do wpisu (0)

do góry
Sklep jest w trybie podglądu
Pokaż pełną wersję strony
Sklep internetowy Shoper.pl